ဆောပိုလို – ကြာသပတေးနေ့ (11) တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သော လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခတည်နေရာနှင့်ဖြစ်ရပ်ဒေတာ (Acled) ပဋိပက္ခညွှန်းကိန်းအရ ဘရာဇီးသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြမ်းဖက်မှုအများဆုံးဆယ်နိုင်ငံတွင် ပါဝင်သည်။.
ယင်းစစ်တမ်းသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာအတိုင်းအတာဖြင့် ပဋိပက္ခများ၏ပြင်းထန်မှုကို စံနှုန်းလေးခုအပေါ် အခြေခံ၍ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာထားပြီး ၎င်းတို့မှာ သေဆုံးနိုင်ခြေ၊ အရပ်သားများအတွက် အန္တရာယ်၊ အကြမ်းဖက်မှု၏ ပထဝီဝင်အနေအထားနှင့် ပါဝင်ပတ်သက်သည့် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အရေအတွက်တို့ဖြစ်ကြောင်း CNN က ဖော်ပြခဲ့သည်။.
၂၀၂၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်မှ ၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၈ ရက်အထိ စုဆောင်းရရှိသော အချက်အလက်များအရ ဘရာဇီးသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် သတ္တမနေရာတွင် ရှိနေပြီး ပဋိပက္ခကို အစွန်းရောက်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။.
ပြီးခဲ့သည့် ၁၂ လအတွင်း နိုင်ငံအတွင်း နိုင်ငံရေးအကြမ်းဖက်မှု ၉၉၀၃ မှု မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ပြီး ယင်းအသုံးအနှုန်းကို ACLED မှ နိုင်ငံရေး၊ လူမှုရေး၊ နယ်မြေ သို့မဟုတ် အယူဝါဒဆိုင်ရာ ရည်ရွယ်ချက် သို့မဟုတ် လှုံ့ဆော်မှုရှိသော အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့မှ အင်အားအသုံးပြုမှုကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုရန် အသုံးပြုခဲ့ပြီး၊ ဥပမာအားဖြင့် အရပ်သားများအပေါ် အကြမ်းဖက်မှုနှင့် ဆန္ဒပြသူများအပေါ် အလွန်အကျွံ အင်အားအသုံးပြုမှု ပါဝင်သည်။.
ရလဒ်အနုတ်လက္ခဏာရှိသော်လည်း ဘရာဇီးသည် ယခင်စစ်တမ်းနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အဆင့်တစ်ခု ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။.
ဂိုဏ်းအကြမ်းဖက်မှုသည် နိုင်ငံအတွင်း ပဋိပက္ခများကို ပိုမိုဆိုးရွားစေသည့် အဓိကအချက်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း Acled က ထောက်ပြခဲ့ပြီး ဟေတီ၊ မက္ကဆီကိုနှင့် အထူးသဖြင့် အီကွေဒေါတို့တွင်လည်း ယင်းဖြစ်စဉ်ကို တွေ့ရှိရပြီး ဂိုဏ်းပေါင်း ၄၀ နီးပါးအပါအဝင် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်း ၅၀ ကျော်၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကြောင့် တစ်နှစ်အတွင်း အဆင့် ၃၆ ဆင့် တိုးမြှင့်နိုင်ခဲ့သည်။.
အဆင့်သတ်မှတ်ချက်တွင် အကြမ်းဖက်မှု အပြင်းထန်ဆုံးအဆင့်ရှိသော နိုင်ငံ ၅၀ ကို စာရင်းပြုစုထားပြီး အစွန်းရောက်၊ ပြင်းထန်မှုမြင့်မားသော သို့မဟုတ် မငြိမ်မသက်ဖြစ်နေသော အခြေအနေတွင် ရှိသည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။.
ပါလက်စတိုင်းသည် လူဦးရေအားလုံးနီးပါး အကြမ်းဖက်မှုကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရပြီး စာရင်းတွင် ဦးဆောင်နေပြီး ပထဝီဝင်အနေအထားအရ အကျယ်ပြန့်ဆုံး ပဋိပက္ခလည်း ရှိသည်။ သေဆုံးမှုအရ ယူကရိန်းနှင့် ဆူဒန်နိုင်ငံတို့ပြီးလျှင် ဒုတိယနေရာတွင် ရှိသည်။ မြန်မာ၊ ဆီးရီးယား၊ မက္ကဆီကိုနှင့် နိုင်ဂျီးရီးယားတို့သည် နောက်မှ လိုက်ကြသည်။.
စုစုပေါင်းအားဖြင့် ACLED သည် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာထားသော ကာလအတွင်း အကြမ်းဖက်ဖြစ်ရပ် ၂၀၄,၆၀၅ ခုကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ပြီး ယခင်စစ်တမ်းထက် အနည်းငယ်လျော့နည်းသော်လည်း ခန့်မှန်းချက်တစ်ခုအရ သေဆုံးသူ ၂၄၀,၀၀၀ ကျော်ရှိခဲ့သည်။ အချက်အလက်များကို နိုင်ငံနှင့် နယ်မြေ ၂၄၀ ကျော်တွင် အချိန်နှင့်တပြေးညီ စုဆောင်းထားသည်။.
ဂျပန်နိုင်ငံသည် စစ်တမ်းကောက်ယူမှုကာလအတွင်း အကြမ်းဖက်မှုဖြစ်ရပ်များ မှတ်တမ်းတင်ထားခြင်းမရှိဘဲ အဆင့် ၁၅၆ တွင် ရပ်တည်ခဲ့သည်။.
အဖွဲ့အစည်းသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွက် သတိပေးချက်တစ်ခု ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး လက်တင်အမေရိကနှင့် ကာရစ်ဘီယံ အပါအဝင် နိုင်ငံနှင့် ဒေသဆယ်ခုတွင် လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခ၊ နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်မှုနှင့် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အရေးပေါ်အခြေအနေများ ဖြစ်ပွားနိုင်ကြောင်း ခန့်မှန်းထားပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ဖိအားများ မြင့်တက်လာခြင်းကြောင့် လုံခြုံရေးကို စစ်ရေးအရ အသုံးချမှုနှင့် အကြမ်းဖက်မှုအဆင့်များကို ပိုမိုဆိုးရွားစေနိုင်သည်။.
ကမ္ဘာပေါ်မှာ အန္တရာယ်အရှိဆုံး နိုင်ငံ ၁၀ နိုင်ငံစာရင်းမှာ ပါဝင်ပါတယ်။
(Acled အရ ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင်)
၁ – ပါလက်စတိုင်း
၂ – မြန်မာ
၃ – ဆီးရီးယား
၄ – မက္ကဆီကို
၅ – နိုင်ဂျီးရီးယား
၆ – အီကွေဒေါ
၇ – ဘရာဇီး
၈ – ဟေတီ
၉ – ဆူဒန်
၁၀ – ပါကစ္စတန်
